De zonnecyclus is de cyclus van ongeveer 11 jaar in het aantal zonnevlekken, zonnevlammen en andere vormen van activiteit op de zon. Deze activiteit wordt gegenereerd door het algemene magnetische veld van de zon. Aangezien dat magnetisch veld om de elf jaar van noord- naar zuidpool polariteit wisselt, duurt het een volledige periode van 22 jaar voordat de magnetische polen van de zon terugkeren naar hun oorspronkelijke configuratie.
In het Engels en in tal van andere talen heeft ‘dag’ meerdere betekenissen. ‘Dag’ in de betekenis van ‘daglicht’ beschrijft de tijd waarin de zon ons van natuurlijk licht voorziet, gevolgd door de nacht wanneer de zon onder is en het donker is. Een dag volgens deze definitie is korter in de winter en langer in de zomer op het noordelijk halfrond, terwijl het tegenovergestelde geldt voor het zuidelijk halfrond. In het hoge noorden of het hoge zuiden is er een tijd van het jaar waarin de zon helemaal niet ondergaat – direct op de polen staat de zon zes maanden lang aan de hemel zonder onder te gaan!
'Dag' is ook de naam van de 24-uurs tijdseenheid die we in de kalender gebruiken. Astronomisch gezien wordt de tijd tussen de ene lokale middag en de volgende – dat wil zeggen, tussen de hoogste positie van de zon boven de horizon op de ene dag en de volgende – een schijnbare zonnedag genoemd. De lengte van lokale dagen varieert afhankelijk van de tijd van het jaar, vanwege het feit dat (a) de baan van de aarde elliptisch is (waarbij de aarde sneller beweegt wanneer deze dichter bij de zon staat), en dat (b) de schijnbare baan van de zon aan de hemel onder verschillende hoeken ten opzichte van de evenaar van de aarde staat. Voor praktische doeleinden wordt voor het bijhouden van de tijd in plaats daarvan de gemiddelde lengte van schijnbare zonnedagen gebruikt, die gemiddelde zonnedagen worden genoemd. De bijbehorende tijd van 24 uur per dag wordt gemiddelde zonnetijd genoemd.
Een siderische dag is gebaseerd op de “vaste” achtergrondsterren aan de hemelbol. Het is de periode tussen het moment waarop een “vaste” ster haar hoogste punt aan de hemel bereikt en het moment waarop ze haar volgende hoogste punt aan de hemel bereikt. Een siderische dag duurt ongeveer 23 uur, 56 minuten en 4 seconden. Het verschil tussen deze dag en een schijnbare zonnedag (24 uur) wordt veroorzaakt door de schijnbare beweging van de zon ten opzichte van de “vaste” achtergrondsterren.
Een kalender is een systeem om tijd te berekenen, in het bijzonder om seizoenen te identificeren. Kalenders worden vaak ingedeeld in dagen, weken, maanden en jaren. Het is een abstract systeem dat is gebaseerd op de periodieke beweging van hemellichamen (maan, zon, sterren). Kalenders worden al sinds de oudheid gebruikt. De maan en de zon waren twee objecten aan de hemel met gemakkelijk herkenbare periodieke bewegingen die resulteerden in herkenbare veranderingen in het verstrijken van dagen, weken, maanden en seizoenen. Kalenders kunnen gebaseerd zijn op de maandelijkse maancyclus (maankalenders), op het zonnejaar (zonnekalenders) of op maankalenders waaraan extra dagen zijn toegevoegd om ze aan te passen aan het zonnejaar (lunisolaire kalenders). Er bestaat een prachtige verscheidenheid aan kalenders over de hele wereld, die het resultaat zijn van het lokale astronomische erfgoed.
Alle objecten die onder de zwaartekracht van de zon staan, maken deel uit van het zonnestelsel. Naast de zon in het centrum omvat het zonnestelsel de acht planeten (Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus), hun manen, dwergplaneten, asteroïden, kometen, meteoroïden en andere objecten in de Kuipergordel en daarbuiten, evenals kunstmatige satellieten en ruimtesondes. Aangenomen wordt dat het zonnestelsel zich uitstrekt tot 100.000 astronomische eenheden van de zon in wat de Oortwolk wordt genoemd, die bestaat uit miljarden ijzige objecten.
Een zonnevlam is een korte opheldering van een deel van de zon.
De zon wordt omgeven door een complex magnetisch veld. Soms wordt dit magnetisch veld onstabiel, waardoor de structuur ervan verschuift en enorme hoeveelheden opgeslagen energie vrijkomen. Dit veroorzaakt een plaatselijke opwarming van de atmosfeer van de zon en leidt ertoe dat een klein deel van de fotosfeer van de zon helderder wordt. Dit kan ook leiden tot enorme stromen deeltjes die de ruimte in worden geslingerd (bekend als coronale massa-uitstoot).
De meeste zonnevlammen veranderen de helderheid van de zon in mate die nauwelijks waarneembaar is voor het menselijk oog en kunnen alleen worden waargenomen met zonnetelescopen of ruimtetelescopen die de zon observeren.
De coronale massa-uitstoot van de zon kan geomagnetische stormen veroorzaken als deze dicht genoeg bij de aarde komt om in wisselwerking te treden met het magnetisch veld van de aarde.
Andere sterren hebben ook vlammen (ook wel stellaire vlammen genoemd), maar omdat we sterren als lichtpuntjes zien, zien we deze vlammen alleen als korte ophelderingen van de ster.
Een zonnevlek is een tijdelijk, koel gebied dat wordt veroorzaakt door een sterk magnetisch veld in de fotosfeer van de zon. Zonnevlekken zijn gebieden waar magnetische fluxbuizen uit diepere lagen van de zon naar boven komen. Het sterke magnetische veld verhoogt de magnetische druk in deze gebieden. Om dezelfde druk te behouden als hun omgeving, moet de gas- en plasmadruk in de zonnevlek dalen, waardoor deze koeler wordt dan zijn omgeving. Omdat ze koeler zijn dan de omringende fotosfeer, zijn zonnevlekken door een telescoop te zien als donkere vlekken/vlekjes op het oppervlak van de zon. Zonnevlekken variëren in grootte van tientallen kilometers tot meer dan honderdduizend kilometer in doorsnee. Ze kunnen enkele dagen tot enkele maanden aanhouden. Het aantal en de locatie van zonnevlekken op de zon varieert gedurende de zonnecyclus. Ook andere sterren zouden vlekken hebben die worden veroorzaakt door hun magnetische velden.
Glossarium astronomicum