De oerknaltheorie is de basisverklaring voor de evolutionaire stadia van het heelal. In haar eenvoudigste vorm geeft deze theorie ons een idee van het ontstaan van het heelal, van de hete, dichte beginfase tot de expansie ervan in de daaropvolgende 13,8 miljard jaar, tot het heelal dat we vandaag de dag kennen. We zien vandaag de dag bewijs van deze expansie in het Hubble-diagram.
Omdat onze huidige hulpmiddelen astronomen niet in staat stellen om direct terug te kijken naar het begin van het heelal, komt veel van wat we over de oerknaltheorie begrijpen voort uit wiskundige modellen en theorieën. Astronomen kunnen echter wel de chemische elementen bestuderen die zijn geproduceerd tijdens de hete paar minuten na de oerknal (bekend als oerknalnucleosynthese). Ze kunnen ook de nagloed bestuderen die overblijft van de oerknal, een fenomeen dat bekend staat als de kosmische microgolfachtergrondstraling.
De omlooptijd is de tijd die een object nodig heeft om één volledige baan rond een ander object te maken. Een andere manier om dit te zeggen is dat het de tijd is die een object nodig heeft om terug te keren naar hetzelfde punt in zijn baan. Dit kan een planeet zijn die rond een centrale ster draait (bijvoorbeeld de aarde die rond de zon draait); het kan een maan zijn die rond een planeet draait; het kan een ster, een groep sterren of een nevel zijn die rond het centrum van een melkwegstelsel draait; het kunnen twee (binaire) sterren zijn die rond hun gemeenschappelijke zwaartepunt draaien.
Een onregelmatig sterrenstelsel is een type sterrenstelsel met weinig of geen symmetrie (het heeft een vervormde morfologie of vorm). Ze zijn doorgaans kleiner dan spiraalvormige en elliptische sterrenstelsels en bevatten vaak aanzienlijke hoeveelheden stervormend gas. De Grote en Kleine Magelhaense Wolken zijn onregelmatige sterrenstelsels die relatief dicht bij ons Melkwegstelsel liggen (ongeveer 160.000 lichtjaar en 200.000 lichtjaar) en die vanaf het zuidelijk halfrond van de aarde met het blote oog kunnen worden waargenomen.
Ontsnappingssnelheid is de minimale snelheid die een object moet hebben om permanent te ontsnappen aan het zwaartekrachtsveld van een hemellichaam. Dit is een scalaire grootheid en zou dus beter ontsnappingssnelheid kunnen worden genoemd; de term ontsnappingssnelheid wordt echter vaak gebruikt. Het eenvoudigste geval is dat van een hemellichaam dat sferisch symmetrisch is - wat een uitstekende benadering is om sterren en planeten te beschrijven. In dit geval wordt de ontsnappingssnelheid op een afstand r van het middelpunt van een lichaam met massa m gegeven door √(2Gm/r), waarbij G de gravitatieconstante is. Aan het oppervlak van een bolvormig lichaam is de afstand tot het middelpunt gelijk aan de straal. Dit betekent dat de ontsnappingssnelheid aan het oppervlak van een ongeveer bolvormig hemellichaam afhangt van de straal en de massa. In het geval van de Zon is dat 617,5 kilometer per seconde (km/s) en voor de Aarde 11,2 km/s. Voor de Maan is het 2,4 km/s, wat betekent dat een voorwerp op de Maan een lagere snelheid moet bereiken om aan de zwaartekracht van de Maan te ontsnappen dan een voorwerp op Aarde nodig zou hebben om de zwaartekracht van de Aarde te verlaten.
De Oortwolk is een hypothetisch gebied in het buitenste deel van het zonnestelsel dat wordt beschouwd als de oorsprong van kometen met lange omlooptijden. De Oortwolk bevat waarschijnlijk vele miljarden kleine ijzige lichamen die zijn overgebleven na de vorming van het zonnestelsel. Men denkt dat dit het reservoir vormt voor kometen met een lange omlooptijd. Af en toe wordt de baan van een van deze bevroren brokken verstoord door een ander ijzig lichaam of door de zwaartekracht van een ster die langs het zonnestelsel trekt. Hierdoor kan het ijzige lichaam naar het binnenste deel van het zonnestelsel vallen, waar het een komeet wordt.
De Oortwolk strekt zich waarschijnlijk uit van enkele duizenden astronomische eenheden (AE) tot misschien wel meer dan honderdduizend AE, halverwege Proxima Centauri, de ster die het dichtst bij de zon staat. De binnenste Oortwolk heeft waarschijnlijk de vorm van een donut, maar de buitenste Oortwolk is waarschijnlijk een bolvormige schil.
Resolutie of hoekresolutie, is de kleinste hoek tussen twee dicht bij elkaar liggende puntvormige objecten die als afzonderlijk kunnen worden waargenomen. Het kan ook worden gezien als de spreiding van een puntvormig object (zoals een ster), die voornamelijk te wijten is aan de optica van de telescoop. Dit is een zeer belangrijke eigenschap van telescopen, aangezien telescopen met een hogere hoekresolutie ons in staat stellen om sterren die zeer dicht bij elkaar staan visueel van elkaar te scheiden en om fijnere details te zien in uitgebreide objecten zoals nevels en sterrenstelsels. Twee sterren met een hoekafstand die kleiner is dan de resolutie zullen als één object verschijnen. De resolutie van een telescoop kan worden verbeterd door de grootte van de lichtverzamelende spiegel of lens te vergroten. Het hangt ook af van de golflengte en wordt slechter naarmate de golflengte toeneemt.
Glossarium astronomicum