Glossarium astronomicum

Jouw astronomisch woordenboek!

Glossarium A

Astronomisch onderzoek

Een astronomisch onderzoek is een verzameling astronomische gegevens die zijn verkregen door observaties van de hele hemel of een deel daarvan. Deze onderzoeken bevatten vaak informatie over de posities van de astronomische objecten die ze op een bepaald moment catalogiseren, evenals hun helderheid, kleuren en andere eigenschappen. Grote astronomische onderzoeken brengen de hemel in kaart om zowel gegevens te leveren voor astronomisch onderzoek als om te helpen bij het selecteren van doelen voor grote telescopen.

Het ontwerp van een astronomisch onderzoek hangt af van de wetenschappelijke doelstellingen, bijvoorbeeld gericht op de hele hemel, grote delen van de hemel of alleen kleinere gebieden. Onderzoeken die kleine gebieden bestrijken of “pencil-beam”-onderzoeken kunnen meer tijd besteden aan het observeren van één deel van de hemel en kunnen daardoor zwakkere objecten detecteren dan sommige bredere onderzoeken. Astronomische onderzoeken kunnen specifieke delen van het elektromagnetische spectrum bestrijken, zoals radiogolven of infrarood, of kunnen gegevens uit verschillende golflengtebereiken combineren.

Sommige astronomische onderzoeken doen herhaaldelijk waarnemingen van hetzelfde deel van de hemel, waardoor wetenschappelijk onderzoek mogelijk is naar de beweging van objecten aan de hemel en naar de verandering in helderheid van astronomische objecten of het verschijnen van tijdelijke objecten zoals supernova's. Door de jaarlijkse verandering in de posities te meten, kunnen astronomen ook de afstand van de objecten berekenen met behulp van parallax. Een ander type astronomisch onderzoek is een spectroscopisch onderzoek dat het spectrum van duizenden (of miljoenen) sterren, sterrenstelsels en andere astronomische objecten meet.

Gerelateerde termen:
Helderheid
Kleur
Infraroodastronomie
Optische astronomie
Parallax
Radioastronomie
Sterrenkaart
Spectrum
Supernova

Astronomische Eenheid

Een astronomische eenheid (AE) is een handige afstandseenheid die gelijk is aan exact 149.597.870,7 kilometer (km). Dit is ongeveer de gemiddelde afstand tussen de aarde en de zon, wat een eerdere definitie van de AE was. De AE wordt vaak gebruikt om afstanden in het zonnestelsel en in andere planeten- of sterrenstelsels te meten. Neptunus draait bijvoorbeeld op een afstand van ongeveer 30 AE van de zon. 

Gerelateerde termen:
Lichtjaar
Parsec
Semi-lange as

Astronomie

Astronomie is een van de oude wetenschappen en omvat de studie van hemellichamen aan de hemel, zoals sterren, planeten, sterrenstelsels, meteoren en meteorieten. Het bestudeert ook de atmosfeer om de planeet Aarde te vergelijken met naburige planeten. Vroeger hield astronomie zich bezig met het volgen van de posities van de zon, de maan en planeten voor kalender- en navigatiedoeleinden. Moderne astronomen bestuderen nu ook de fysische verschijnselen die de vorming en het gedrag van astronomische objecten bepalen. 

In de oudheid was astronomie vaak nauw verwant aan de pseudowetenschappelijke astrologie en veel mensen kennen nog steeds het verschil tussen beide niet.

Astronomie is een van de weinige wetenschappen waarin amateurastronomen een belangrijke rol kunnen spelen, aangezien amateurastronomen hebben bijgedragen aan vele belangrijke ontdekkingen.

Gerelateerde termen:
Astronoom
Astrofysica
Kalender
Wetenschap

Astrofysica

Astrofysica is een wetenschap die de principes van de natuurkunde gebruikt om de aard van astronomische objecten te bestuderen. In de astrofysica wordt de straling over het gehele elektromagnetische spectrum bestudeerd, samen met niet-elektromagnetische signalen, zoals zwaartekrachtgolven en neutrino's die door astronomische objecten worden uitgezonden, evenals hun eigenschappen wat betreft helderheid, dichtheid en temperatuur. 

Astrofysica is een zeer brede wetenschap die takken van de theoretische en observationele fysica omvat.

Gerelateerde termen:
Astronaut
Wetenschap
Zwaartekrachtgolven
Neutrino

Atmosfeer

De atmosfeer is een gaslaag die een hemellichaam omgeeft. Deze wordt in stand gehouden door de zwaartekracht van het hemellichaam en heeft daarom de grootste dichtheid aan het oppervlak. Op grote hoogte gaat de atmosfeer over in de interplanetaire ruimte. 

Voor planeten met een vast of vloeibaar oppervlak is de ondergrens van de atmosfeer duidelijk. Sterren hebben een gasvormig binnenste en hebben daarom geen duidelijke ondergrens voor hun atmosfeer. Een sterrenatmosfeer verwijst normaal gesproken naar de buitenste gaslaag van een ster waardoorheen het licht van het binnenste de ruimte in reist.

Een magnetisch veld van een planeet kan de atmosfeer van een planeet beschermen tegen snelle verdwijning in de ruimte door zonne- of sterrenwind. In het geval van de aarde beschermt het ook alle organismen tegen genetische schade door de schadelijke effecten van de zonnewind en kosmische straling.

Gerelateerde termen:
Gas
Zwaartekracht
Zonnewind
Magnetisch veld

Atmosferische uitdoving

Atmosferische uitdoving is de verstrooiing of absorptie van het licht van hemellichamen die door de atmosfeer van de aarde reizen. Atmosferische gassen laten zichtbaar licht door en zijn transparant voor radio- en infraroodlicht, waardoor dit soort telescopen op de grond veel worden gebruikt. Om dit fenomeen te voorkomen en licht van andere golflengten te kunnen observeren, bevinden sommige telescopen zich buiten de atmosfeer. 

Gerelateerde termen:
Atmosfeer
Uitdoving
Infrarood astronomie
Optische astronomie
Radioastronomie
Interstellaire uitdoving