Een mare, afkomstig van het Latijnse woord voor ‘zee’, is een van een reeks donkere, vlakke gebieden op de maan die bestaan uit basalt. Men denkt dat deze zijn ontstaan door oude vulkaanuitbarstingen die een relatief glad landschap hebben achtergelaten in vergelijking met de lichte, oudere, grillige hooglanden op de maan. Hun naam komt van hun gelijkenis met vlakke, waterrijke zeeën. We weten nu dat deze gebieden erg droog zijn en geen oppervlaktewater bevatten.
De Mare Tranquillitatis (Zee van Rust) was de plek waar Apollo 11 landde, de eerste bemande missie die op de maan landde.
Mars is de vierde planeet vanaf de zon in het zonnestelsel. Het is een rotsachtige, terrestrische planeet met een straal van iets minder dan 3400 kilometer (km), iets meer dan de helft van de straal van de aarde. Mars heeft een zeer dunne atmosfeer, een groot canyonsysteem en de hoogste berg in het zonnestelsel: een uitgedoofde vulkaan genaamd Olympus Mons. Er wordt aangenomen dat er vroeger vloeibaar water op Mars aanwezig was.
De typische afstand tot de zon is ongeveer 228 miljoen km of 1,52 astronomische eenheden (afstand tussen de aarde en de zon). Het duurt 687 dagen om een baan om de zon te voltooien. Mars heeft twee kleine manen, Phobos en Deimos.
De planeet is vernoemd naar de Romeinse god van de oorlog. Vanwege zijn roodachtige, roestige kleur wordt hij vaak de “rode planeet” genoemd.
Wetenschappers hebben in de loop der jaren vele landers naar Mars gestuurd om de samenstelling en atmosfeer van de planeet te bestuderen.
Massa is de hoeveelheid materie die een lichaam bevat. Het aantal, het type en de dichtheid van de atomen waaruit het lichaam bestaat, bepalen samen de massa van dat lichaam. In het dagelijks taalgebruik worden massa en gewicht vaak door elkaar gebruikt, maar in de natuurkunde zijn ze niet hetzelfde. Massa blijft hetzelfde, ongeacht de locatie, terwijl gewicht afhankelijk is van het lokale zwaartekrachtveld. Er zijn twee concepten van massa: “gravitationele massa” en “inertiële massa”. “Inertiële massa” is de eigenschap van materie waardoor deze weerstand biedt tegen versnelling; het is de massa in de tweede wet van Newton. We zien dat versnelling omgekeerd evenredig is aan massa. Hoe zwaarder een lichaam dus is, hoe minder het versnelt bij een gegeven kracht.
“Gravitationele massa” is de eigenschap van materie waardoor deze zwaartekracht uitoefent en ondervindt. Hoe zwaarder een lichaam is, hoe groter de kracht die het ondervindt als gevolg van de zwaartekracht.
Albert Einstein stelde dat deze twee begrippen van massa identiek zijn via zijn “equivalentieprincipe”. Dit is een fundamenteel begrip in de natuurkunde.
De kilogram (kg) is de internationaal erkende eenheid voor het meten van massa (er kunnen ook andere eenheden worden gebruikt, zoals gram, milligram, ton, ounce en pond), en massa wordt weergegeven met het symbool m. Massa is een scalaire grootheid en een vorm van energie. Als zodanig kan het worden omgezet in andere vormen van energie, zoals tijdens kernreacties, en is het niet strikt behouden. Massaloze deeltjes, zoals fotonen, de deeltjes die elektromagnetische straling dragen, komen in de natuur voor.
Materie is alles wat ruimte inneemt en een massa heeft. De meest bekende toestanden van materie zijn vast, vloeibaar, gasvormig en plasma. Door een stof te verwarmen of af te koelen verandert de toestand van materie van de ene vorm naar de andere. De hoeveelheid materie wordt gemeten in massa-eenheden, bijvoorbeeld kilogram (kg).
De Melkweg is het sterrenstelsel waarin het zonnestelsel zich bevindt. Het is een verzameling van ongeveer 100 tot 400 miljard sterren. Het zonnestelsel bevindt zich op ongeveer 26.600 lichtjaar van het centrum van de Melkweg. In de nachtelijke hemel kunnen we het zien als een vage band die zich uitstrekt over de hemel, met het centrum in het sterrenbeeld Boogschutter.
De Melkweg is een relatief groot spiraalvormig sterrenstelsel met een balk, en de verdeling van sterren daarin strekt zich uit over ongeveer 100.000 lichtjaar langs de schijf met een dikte van ongeveer 1000 lichtjaar. De galactische schijf is 8-10 miljard jaar geleden ontstaan.
Deze schijf wordt omgeven door een veel dunner halo van sterren, waaronder bolvormige sterrenhopen. Deze bolvormige sterrenhopen behoren tot de oudste objecten in de Melkweg, met een leeftijd van ongeveer 12,5 miljard jaar. Naast sterren bestaat de Melkweg uit gas en stof van het interstellaire medium en donkere materie. Terwijl het interstellaire medium zich voornamelijk tot de schijf beperkt, strekt de omringende halo van donkere materie zich uit tot veel grotere afstanden dan de stellaire halo.
In het centrum van de Melkweg bevindt zich een superzwaar zwart gat met een massa die ongeveer 4 miljoen keer zo groot is als die van de zon. Rondom het galactische centrum bevindt zich een uitstulping van voornamelijk oudere sterren die in één richting langwerpig is en een balk vormt.
Een melkwegcluster is een fysieke groep melkwegstelsels die door zwaartekracht aan elkaar gebonden zijn. Melkwegclusters kunnen variëren in grootte en concentratie en bevatten honderden tot duizenden melkwegstelsels.
De Virgo-cluster, het dichtstbijzijnde melkwegcluster, is een voorbeeld van een groot cluster dat duizenden melkwegstelsels bevat. Naast melkwegstelsels bevatten clusters ook plasma en grote hoeveelheden donkere materie.
Glossarium astronomicum