Kernfusie is het proces waarbij de atoomkernen van lichtere elementen samensmelten tot de kern van een zwaarder element.
In het heelal speelt kernfusie twee belangrijke rollen. Ten eerste levert het de energie voor de straling die wordt uitgezonden door sterren zoals onze zon. Wanneer voldoende lichte atoomkernen fuseren, is de totale rustmassa van de resulterende kern iets kleiner dan de gecombineerde rustmassa's van de oorspronkelijke atoomkernen. Dit “massadeficit” komt overeen met de energie die vrijkomt bij de fusiereactie, via de beroemde formule van Einstein E=mc2, die massa m, energie E en de lichtsnelheid c met elkaar in verband brengt. In de kern van de zon bijvoorbeeld fuseren waterstofkernen tot helium en geven ze energie vrij in de vorm van straling en neutrino-deeltjes.
De tweede rol van kernfusie is dat het verantwoordelijk is voor de productie van elementen in het heelal die complexer zijn dan waterstof en helium. Na de oerknal bestonden er alleen waterstof, helium en sporen van lithiumkernen in het heelal. Fusiereacties in de kernen van sterren, tijdens supernova-explosies en door explosies veroorzaakt door botsende neutronensterren, zijn de bron van (in wezen) alle overige zwaardere chemische elementen in het heelal. De chemische elementen die qua massa het grootste deel van het menselijk lichaam uitmaken, met name zuurstof en koolstof, zijn gevormd door kernfusie in de kern van sterren of tijdens supernova-explosies, wat aanleiding gaf tot de uitdrukking “we zijn sterrenstof”.
De hemelbol is een denkbeeldige, holle bol met een oneindig grote straal, die gecentreerd kan worden op de aarde, het middelpunt van de zon of een andere geschikte plaats. Hemellichamen lijken vast te zitten aan de binnenkant van de hemelbol, en de planeten, de zon en de maan lijken er langzaam overheen te bewegen. Het wordt gebruikt in bolcoördinatensystemen. De hemelbol lijkt één keer per dag te draaien vanwege de rotatie van de aarde.
Vanaf de aarde nemen we hemellichamen waar als zijnde gelegen op een bol, traditioneel de hemelbol genoemd. We kunnen elke positie op die bol beschrijven met behulp van twee getallen. Elke methode om twee van dergelijke getallen aan een positie aan de hemel toe te wijzen, wordt een hemelcoördinatensysteem genoemd, en de getallen worden de (hemel)coördinaten van het object genoemd.
Op het aardoppervlak gebruiken we geografische breedtegraad en lengtegraad voor hetzelfde doel, en in feite is één manier om hemelcoördinaten te definiëren daarvan afgeleid: de punten aan de hemel die zich direct boven de evenaar van de aarde bevinden, vormen de hemelevenaar, en het punt direct boven een bepaalde locatie op de aardbol krijgt een nummer toegewezen op een manier die vergelijkbaar is met de breedtegraad/lengtegraad van het basispunt.
Astronomen gebruiken verschillende soorten coördinatensystemen, waaronder een getal dat rekening houdt met de dagelijkse rotatie van de aarde, waardoor de coördinaten universeel zijn en overal op aarde bruikbaar. Dit zorgt er ook voor dat de coördinaten van bijvoorbeeld een ster niet significant veranderen over tijdschalen van dagen, maanden of jaren.
De hemelevenaar wordt gedefinieerd als de grote cirkel van de hemelbol, waarvan het vlak loodrecht staat op de rotatieas van de aarde. In wezen is het de projectie van de aardevenaar op de hemelbol.
Ook bekend als astronomisch lichaam of astronomisch object
In de astronomie worden de termen hemellichaam, hemellichaam, astronomisch lichaam en astronomisch object bijna door elkaar gebruikt als algemene termen voor alle fysieke lichamen en objecten in de ruimte die astronomen bestuderen, waaronder sterren, planeten, sterrenstelsels, gaswolken, enzovoort. Sommige astronomen gebruiken de term hemellichaam of astronomisch lichaam in een engere zin, namelijk voor objecten die duidelijk gescheiden zijn van hun omgeving – in die zin zou een planeet een hemellichaam zijn, een gaswolk niet (maar het zou nog steeds een astronomisch object zijn). Op de kleinste schaal worden de termen niet vaak gebruikt. Een proton zou ons vanuit de ruimte kunnen bereiken, maar zou niet algemeen worden aangeduid als een astronomisch object of een hemellichaam.
De hemelnoordpool en -zuidpool corresponderen met de snijpunten van de hemelbol met de rotatieas van de aarde. Op de Noordpool van de aarde bevindt de hemelnoordpool zich altijd recht boven het hoofd en op de Zuidpool van de aarde bevindt de hemelnoordpool zich altijd recht boven het hoofd. Door de rotatie van de aarde lijkt de hemel op het noordelijk halfrond rond de hemelnoordpool te draaien en op het zuidelijk halfrond lijkt de hemel rond de hemelnoordpool te draaien. De hemelnoordpool bevindt zich op een declinatie van +90 graden en de hemelnoordpool op een declinatie van -90 graden.
Glossarium astronomicum